ايران كرد ، چه اين نواحى را در آغاز صدارت ميرزا آقا خان نورى عثمانيها غصبا از ايران برده بودند و به هيچ صورت حاضر به باز دادن نبودند . ملكم توانست كنگرهء برلين و بيسمارك را متوجه حقوق ايران سازد و آن نواحى را به ايران برگرداند . به اين مناسبت از طرف ناصر الدين شاه به مقام سفارت كبرى و خطاب « جناب اشرف » نايل آمد و در 28 ربيع الثانى 1299 كه به طهران آمد از او محترمانه پذيرائى شد و در روز چهارشنبه 9 رجب آن سال به لقب ناظم الدوله و مقام سفارت كبرى افتخار حاصل كرد . يك مقدار از انتقادات ملكم هم به اشارهء انگليسها بوده است عليرغم امين السلطان كه خود را به روسها نزديك كرده بود . رسالات ملكم را در ابتداى مشروطيت ايران به صورت نامطبوع و مغلوطى چاپ و منتشر كردند و يك بار نيز به همان صورت در تبريز چاپ و منتشر شد ، بطورى كه ظاهرا خود ملكم كه ديد نپسنديد . آقاى محمد محيط طباطبائى در سال 1327 هجرى شمسى شرح حال و چند رسالهء او را تحت عنوان « مجموعهء آثار ميرزا ملكم خان » به وسيلهء كتابفروشى دانش طبع و منتشر نمودند . آقاى دكتر فريدون آدميت در كتاب « فكر آزادى » قسمتى را به ملكم و آثار او اختصاص داده‌اند . مرحوم خان ملك ساسانى در سياستگران دورهء قاجار ( جلد اول ) فصلى را در زندگى ملكم نوشته‌اند . در تاريخ بيدارى ايرانيان ناظم الاسلام و شرح حال رجال ايران تأليف آقاى مهدى بامداد هم بحثى از ملكم آمده است و چون در زمان خود بسيار معروف و غالب رجال مملكتى را تحت تأثير قرار داده بود هرجا نوشته‌اى از رجال مملكتى پيدا مىشود نامى هم از او در آن هست . اينك صورت رسالات او كه اميد است روزى همهء آنها به صورت دقيق علمى و انتقادى چاپ و منتشر گردد : اصول آدميت - صراط المستقيم - نداى عدالت - توفيق امانت ؟ - حجت - مفتاح - كلمات متخيله - قانون - اشتهارنامهء آدميت - كتابچهء علمى يا دفتر تنظيمات - انتظام لشكر و مجلس تنظيمات - دستگاه ديوان - رفيق و وزير - نوم و يقظه - دفتر قانون - اصول ترقى - تأسيس بانك - كتابچهء مداخل و مخارج - مذهب ديوانيان - انشاء الله و ما شاء الله - روشنائى - شيخ و وزير - فرقهء كج‌بينان - فراموشخانه - كتابچهء پليتيك - كتابچهء مرو و تركمان - منافع آزادى - استقراض خارجى . نظام العلماء تبريزى ، حاج مولى محمود ( ص 47 - ص 24 چاپ اول ) از علماى شيخيهء آذربايجان و معلم ناصر الدين ميرزاى وليعهد كه در سفر 1253 وليعهد به قفقاز همراه وى بود و با نيكلاى اول ملاقات كرد و نيز در 1263 در مجلس محاكمهء باب فرد شاخص و سئوالات همه از او بود و او شرح آن مجلس را در رساله‌اى